De Bengaal: een ras apart

De aftekening
classic tabby

Bij de Bengaal vindt men twee patronen, het gevlekte en het gemarmerde (marble) Het gevlekte lijkt direct van de tijgerkat afkomstig te zijn, en het gemarmerde is een soort variatie op de classic tabby, maar dan met veel meer kleuren en een meer horizontale oriëntatie van het patroon. Binnen deze patroontypen bestaat zeer veel variatie in grootte, vorm en oriëntatie die polygenetisch bepaald wordt. Behalve twee patroontypen zijn er ook twee kleurslagen: de browntabby en de siamese tabby (sneeuwbengaal). Ook binnen deze kleurslagen, vooral bij de browntabbies, bestaan vele varianten. Hieronder worden de kleurslagen en patronen afzonderlijk beschreven.

De gevlekte Bengaal (brown spotted tabby)

De grondkleur, vlekkleur en het patroontype kunnen sterk van elkaar verschillen. De grondkleur moet warm zijn, maar niet zo warm mogelijk: uit ervaring is gebleken dat een zeer warme kleur tot gevolg heeft dat de vlekken bruin worden in plaats van zwart, waardoor het contrast met de grondkleur verdwijnt. Ook blijken de bijzondere aftekeningen (koptekening, halsbanden, wildvlekken) te verdwijnen als de grondkleur te warm en te donker wordt. Let op: een Bengaal kan tot de leeftijd van drie of vier jaar warmer van kleur worden en dus in de loop van zijn leven 'vervagen'. Om de bovenstaande verschijnselen te vermijden en om de gelijkenis met een wilde gevlekte katachtige zo groot mogelijk te maken, lijkt een warmgele ondergrond de ideale te zijn. Andere grondkleuren, zoals lichtgeel, reekleur, oranje, warmrood en donkerrood zijn echter ook toegestaan en worden door sommige liefhebbers geprefereerd.

De vlekkleur kan uiteenlopen van inktzwart via alle variaties van donkerbruin naar rossigbruin. De donkerste vlekken (bij voorkeur inktzwart) geven natuurlijk het scherpste contrast, maar alle genoemde kleuren zijn toegestaan, als het contrast met de grondkleur maar groot is. Grote vlekken vertonen vaak meer contrast dan kleine vlekken, en puntige vlekken zien er vaak spectaculairder uit dan ronde vlekken, maar in principe zijn alle vlekvormen en -formaten toegestaan.

Het patroon van de Bengaal moet zo duidelijk mogelijk afsteken tegen de achtergrond. Behalve kleurverschil tussen tickingvlek en achtergrond en vlekgrootte is hierbij ticking van belang. Ticking betekent, dat één individuele haar meerdere kleurbandjes heeft (zie afb). Alle tabby katten hebben ticking, wat de duidelijkheid van het patroon sterk aantast doordat een gespikkeld effect optreedt in de vacht. De Bengaal is het enige tabby kattenras dat voor het oog vrij van ticking kan zijn. Dit geeft de Bengaal zijn ongeëvenaarde contrast. Doordat elke Bengaal van een kruising met huiskatten afstamt, zit de ticking in het genenmateriaal. Bij het fokken van Bengalen is het daarom van het grootste belang dat zeer streng op zo min mogelijk ticking geselecteerd wordt. Het kruisen van Bengalen met andere rassen om nieuw bloed te krijgen heeft meestal tot gevolg dat de ticking verhevigt. Door de mogelijkheid om nieuwe Bengaallijnen te creëren met behulp van onverwante tijgerkatten is uitkruisen naar andere kattenrassen echter niet meer nodig en zeer onverstandig.

De oriëntatie van de vlekken moet willekeurig of horizontaal (vloeiend) zijn. Verticaal georiënteerde vlekken zijn ongewenst, omdat zij bij wilde gevlekte katachtigen niet voorkomen en omdat zij het vlekpatroon verstoren als de kat zit of opgerold ligt. De Bengaal lijkt dan gestreept. Men kan het patroon van de Bengaal zien als een ritmisch geheel, en een verticale vlektekening verstoort het ritme. Om dezelfde reden zijn verticale strepen ongewenst. Deze bevinden zich vaak direct achter de voorpoten op de ribben en hoog op de achterpoten (over de knie) en zijn zeer moeilijk weg te fokken. Vaak hebben Bengalen met grote vlekken meer neiging tot het hebben van strepen. Combinatie van twee Bengalen met strepen geeft meestal nog meer strepen. ritssluiting (zipper design)Om strepen weg te fokken is een strenge selectie op streeploze patronen noodzakelijk. Strepen op de poten en de ringen om de staart moeten zoveel mogelijk opgebroken zijn. De schouders moeten ook zoveel mogelijk gevlekt zijn, of liever nog, een onregelmatige tekening vertonen die doet denken aan de marble tekening. Deze tekening is vaak driekleurig en zeer spectaculair.

Rozetten, bestaand uit een cirkeltje van vlekken met een warmer binnenste, of uit een hele grote vlek met een warmer binnenste, zijn zeer gewenst, maar niet verplicht. Wel verplicht is een gevlekte buik, het liefste met een ritssluiting of 'zipper design', een patroon van in de lengte van de buik georiënteerde vlekjes, met aan weerszijden uitstekende afgeplatte vlekje die in de breedte wijzen.

 

De marble (browntabby marble)

Het marblepatroon vererft recessief ten opzichte van het vlekpatroon. Marble en gevlekte Bengalen komen regelmatig in hetzelfde nest voor. De kleureisen voor de marble Bengaal zijn hetzelfde als voor de gevlekte Bengaal. De marbles hebben vaak een warmere grondkleur dan hun gevlekte nestgenoten, en door de grotere aftekening hebben zij vaak een scherper contrast met minder ticking. Het patroon moet het liefst vrij breed zijn. De meeste marble Bengalen zijn tegenwoordig driekleurig, waarbij het binnenste deel van de aftekening warmer is dan de grondkleur. Vaak is het warmere binnenste van de aftekening nog doorkruist met een soort visgraatmotief in de kleur van de rand. De tekening op de schouder van een marble

Vloeiend marble patroon

Bengaal is zo mogelijk nog kleuriger dan de rest van de aftekening. Zo kunnen ook vierkleurige marbles ontstaan, die een zeer spectaculaire samenvloeiïng van kleuren vertonen.

De oriëntatie van de aftekeningen moet zo min mogelijk gelijkenis vertonen met de classic tabby 'bulls-eye' tekening (zie afb.) Ook zware verticale markeringen zijn ongewenst. De beste marmertekening is zo horizontaal of vloeiend mogelijk (zie afb.). Rozetten op staart en achterste zijn zeer gewenst. Veel fokkers gebruiken marbles bij de fok van gevlekte katten. Door het inkruisen van een marble Bengaal worden de gevlekte nakomelingen vaak warmer van kleur, met grotere vlekken die bovendien een meer willekeurige oriëntatie vertonen. Het nadeel van een kruising met een marble is, dat van de marble ouder weinig te voorspellen is over het contrast, de ticking en en het vlekpatroon dat hij of zij zal vererven aan de gevlekte kittens. De voordelen wegen hier echter ruimschoots tegenop: drie of meer generaties gevlekt aan gevlekt gefokte Bengalen hebben meestal veel kleinere vlekjes en een meer verticaal georiënteerd patroon.

Marble en gevlekt vererven niet helemaal eenduidig: er komen vaak tussenvormen voor tussen beide tabby variëteiten. Over het ontstaan van deze 'mengbengalen' is niet veel bekend. Voor de fok van gerozette Bengalen zijn zij echter gewenst, door hun grote 'vlekken' en hun vaak driekleurige genetische achtergrond.

Sneeuwbengalen

Het marblepatroon en het vlekpatroon van de sneeuwbengalen verschillen niet van de patronen van de de browntabbies, alleen de kleuren zijn anders. De grondkleur is ivoorwit, met bruine of zwarte aftekeningen. Ook gerozette sneeuwbengalen komen voor, de kleur in of tussen de vlekken is dan warm lichtbruin. Marble sneeuwbengalen zien er erg spectaculair uit, de vloeiende vormen met zachte bruintinten zijn volstrekt uniek in de kattenwereld.

De oogkleur van een sneeuwbengaal is afhankelijk van zijn genetische achtergrond, die voortkomt uit de zogenaamde albinoserie. De albinoserie veroorzaakt een verzwakking van de pigmentvorming in de vacht en bestaat op volgorde van toenemende pigmentvorming uit:

siamese sneeuwbengaal De vererving van de genen voor verminderde pigmentatie verloopt recessief ten opzichte van normale pigmentatie. Een Bengaal met één siamees, burmees of tonkanees gen is een browntabby Bengaal. Een Bengaal met twee siamese genen is een sneeuwbengaal met blauwe ogen. Een Bengaal met een siamees gen en een burmees gen is een sneeuwbengaal met groene ogen (tonkanees). Een Bengaal met twee burmese genen is een sneeuwbengaal met groene of gele ogen. Het verschil tussen een siamese sneeuwbengaal en een tonkanese of burmese sneeuwbengaal is bij de geboorte te zien doordat siamese sneeuwbengalen wit geboren worden, terwijl de andere sneeuwbengalen al een aftekening vertonen. Het verschil tussen een burmese sneeuwbengaal en een tonkanese sneeuwbengaal is vrijwel niet te zien. Onderzoek van de stamboom en nakomelingen kan uitkomst bieden: als zo'n sneeuwbengaal gepaard met een blauwogige sneeuwbengaal witgeboren, blauwogige jongen krijgt, is het een tonkanese sneeuwbengaal.

tokanese sneeuwbengaalAlsof dit alles nog niet ingewikkeld genoeg is, hebben sneeuwbengalen vaak namen als: seal lynx tabby, sepia of mink. Dit zijn de Amerikaanse namen voor respectievelijk tabbypoint siamees, burmees en tonkanees. Een sepia sneeuwbengaal draagt dus twee keer het burmese gen onder zijn pels.

Maar waarom heeft de sneeuwbengaal nu vlekken of marble over zijn hele lichaam, terwijl een tabbypoint Siamees een wit lichaam heeft met tabby points? De verklaring hiervoor ligt in de selectieve fok. Siamezen worden al generaties lang gefokt op een zo licht mogelijk lichaam en zo donker mogelijke points. Als een tabbypoint Siamees ouder wordt, wordt zijn lichaam donkerder en komt de tabbytekening op het lichaam tevoorschijn. Een sneeuwbengaal heeft zo min mogelijk kleurverschil tussen points en lichaam. Een goede sneeuwbengaal is dus eigenlijk een hele slechte Siamees, en heeft op heel jonge leeftijd (vóór een half jaar) al een donker lichaam, waardoor de vlekken duidelijk te zien zijn.

Sneeuwbengalen en browntabby Bengalen kunnen gewoon gekruist worden, waardoor gemengde nesten ontstaan. In de VS echter hebben sommige catteries zich alleen op sneeuwbengalen gespecialiseerd, wat bepaalde voordelen heeft maar ook nadelen. Voordeel is, dat beter selectief gefokt kan worden op de sneeuweigenschappen, zoals weinig kleurverschil tussen lichaam en points. Van een browntabby Bengaal met sneeuwfactor is immers niet te zien wat voor soort sneeuw hij zal vererven. Bovendien worden de fokresultaten bij sneeuwbengalen, die meestal wit geboren worden en later pas tekening krijgen, vrij laat zichtbaar. Een gemengd nest vermindert ook de kans op een Bengaal met een bepaalde kleur. Een nest bestaand uit alleen maar sneeuwbengalen geeft bijvoorbeeld een grotere kans op een werkelijk goede sneeuwgevlekte poes dan een toverbalnest, waarin bijvoorbeeld browntabby spotted, marble, sneeuw gevlekt en sneeuwmarble tegelijkertijd in voor kunnen komen. De kans dat het gevlekte sneeuwbengaaltje dan net de beste van het nest én een poes is, is erg klein.

Nadeel van sneeuw aan sneeuw fok is, dat sneeuwbengalen door hun minder intensieve pigmentering en door vreemd bloed vaak een minder koptype hebben. Vooral de wilde expressie is bij veel sneeuwbengalen ver te zoeken. Af en toe inkruisen van browntabby Bengalen is dan de enige oplossing.

Horizontaal patroon

Op zoek naar de Bengaal met de perfecte vachtkleur zagen we een foto van een gerozette marble: de horizontale streep aan weerszijden van de ruggegraat was geheel opgebroken in grote, ronde driekleurige rozetten. Dit moest de ultieme marble zijn om bij te dragen aan de gerozette Bengaal. Een zoon was snel besteld. De zoon bleek geen gerozette ruglijn te hebben, maar een compleet horizontaal marblepatroon zonder enige verticale invloed (zie foto). Deze horizontale invloed vererfde hij niet alleen naar zijn marble kinderen, maar ook naar de gevlekte kittens.

De horizontaal gevlekte kittens bleken zeer spectaculair, vooral degenen met de kleine vlekken (zie foto). Op een warmgele ondergrond hadden zij duidelijk afstekende zwarte vlekken die zeer regelmatig van kop naar staart liepen. Zo blijft de Bengaal verrassen. In plaats van een gelijkenis met de margay of Bengaalse tijgerkat was hier sprake van een gelijkenis met een serval of cheetah. Zelfs mensen die totaal niet van katten houden waren diep onder de indruk van deze mini-luipaarden. Een 'toevallig ' onstaan patroon dus, maar met een grote belofte voor de toekomst.

Marca Khun Thep Want behalve een prachtig patroon op zich, belooft de horizontale invloed ook een grote verbetering voor de andere Bengalen, met name de groot gerozette dieren. Een compleet horizontaal patroon is namelijk een goede oplossing voor ribstrepen, omdat de horizontale invloed de verticale oriëntatie opheft. Zo kunnen de groot gerozette Bengalen die al gefokt zijn verbeterd worden en wordt de weg gebaand voor de volgende stap naar het fokdoel van onze rozettheorie: de Bengaal met een gele ondergrond met grote, puntvormige rozetten, horizontaal georiënteerd over het hele lichaam. Omdat er bij de Bengaal vaak ook sprake is van toevallige vooruitgang bestaat zeker de mogelijkheid dat er spontaan een horizontaal georiënteerde, geheel gerozette Bengaal geboren wordt uit de combinatie van een groot gevlekte/gerozette Bengaal en een horizontaal gevlekte/marble Bengaal.

De ontwikkeling gaat steeds door en de resultaten zijn steeds spectaculairder. Het leuke van de Bengaal is, dat niet alleen het uiteindelijke fokdoel mooi is, maar dat de afzonderlijke stappen die genomen worden om het te bereiken ook zeer het aanzien waard zijn. Want een heel groot deel van het publiek vindt de verpersoonlijking van een wilde kat niet in rozetten, maar in scherp afgetekende kleine zwarte vlekjes tegen een lichte ondergrond. En naast de ontwikkelingen in Nederland zijn er altijd in het buitenland fokresultaten te bewonderen. Want waarom zou je het wiel twee keer uitvinden? Als een ander het al heeft gefokt, is het net zo makkelijk het te kopen!

vorige paginaVolgende Pagina